Stofzuiger

Van alle schrijversrelikwieën die zich in het Literatuurmuseum bevinden spreekt de stofzuiger van Simon Vestdijk het meest tot de verbeelding. Zijn Nilfisk staat permanent te glimmen in het letterkundig kabinet. Het is een blikvanger. In Vestdijks lemma op Wikipedia wordt de stofzuiger genoemd onder ‘Trivia’.

Vestdijk zou het apparaat hebben gebruikt om omgevingsgeluid te overstemmen. Toen hij in Bilthoven woonde, waren dat stijgende en landende vliegtuigen. Later, in Doorn, zouden het luidruchtige buurkinderen zijn geweest. Zonder het monotone geruis kon hij niet schrijven. Kortom, aan deze Deense zuiger hebben we een aanzienlijk deel van Vestdijks tweeënvijftigledige oeuvre te danken.

Nol Gregoor – de bekendste groupie uit de Nederlandse letteren: hij verhuisde naar Doorn om voorgoed in Vestdijks aura te verkeren – heeft het verhaal van de stofzuiger vele malen verteld. In zijn dagboek, dat door Vestdijk-biografen Hans Visser en Wim Hazeu werd geraadpleegd, beschreef Gregoor op 2 augustus 1951 Vestdijks werkkamer:

Ergens staat altijd de befaamde stofzuiger klaar; het is geen verzinsel, Vestdijk heeft werkelijk vaak bij ’t werken die stofzuiger aan.

Dick Vestdijk, zoon van de schrijver, probeert de mythe van de stofzuiger door te prikken. In het door Jelle Pijpers samengestelde boekje Huis te koop: Torenlaan 4, Doorn (2017) – verschenen in vijftig genummerde exemplaren in de reeks PrimiPers – zet Dick Vestdijk een paar fouten recht over het huis waar zijn vader schreef en waar hij ter wereld kwam. Toen in de zomer van 2016 de schrijverswoning in Doorn in de verkoop ging, werden er helaas nogal wat onjuistheden over beweerd. Over de museale Nilfisk zegt Dick Vestdijk:

Volgens mij heeft hij maar één of twee keer een stofzuiger gebruikt om niet afgeleid te worden van zijn werk. Dat was toen vanwege het gejank van een hondje dat net geopereerd was. Wel gebruikte hij vaak oordoppen of een koptelefoon met muziek. Een journalist heeft het stofzuigerverhaal aangedikt en dat is toen een eigen leven gaan leiden.

Wikipediaf

De bibliofiele bibliograaf op Wikipedia heeft weer toegeslagen. Het lemma over Arnon Grunberg is de afgelopen dagen uitgebreid met een waslijst aan bibliofiele uitgaven. Deze bibliografie van gelimiteerde uitgaven begint met de dichtbundel De Machiavellist (1990) en houdt vooralsnog op bij Simon Carmiggelt en mijn moeder (2013), een inmiddels gezocht kleinood. Het gros van de genummerde boeken en gesigneerde bierviltjes in de lijst is uitgegeven door Kunst Editions in New York.

De eerste afzonderlijke bibliografie van bibliofiele uitgaven, ruim drie jaar geleden, werd door de encyclopedische gemeenschap met vraagtekens en uitroeptekens begroet. Iets nieuws is op Wikipedia per definitie slecht. Een vers lemma is onkruid, dat meteen moet worden uitgeroeid, voor het de kans krijgt te groeien. Maar zodra er overeenstemming is bereikt over het nut van het lemma, verlaten de Wikipedianen de overlegpagina’s, om andere lemmata in twijfel te trekken en nieuwe Wiki-gebruikers te bekritiseren.

Het lemma blijft verweesd achter. Niemand kijkt er naar om; lacunes ontstaan. In de bibliofiele bibliografie van Komrij ontbreekt bijvoorbeeld de meest recente uitgave Een kerkhoflied. Nu had ik hier zelf kunnen ingrijpen, maar ik ben sinds 2011 definitief Wikipediaf.

Wordt de nieuwe bibliografie binnenkort weer afgekraakt? Op de overlegpagina van het lemma Grunberg is het tot op heden rustig gebleven.

De kroeg

Opdat zij er kunnen bijkomen van hun encyclopedische arbeid (het aanmaken, bekritiseren en verwijderen van lemma’s), hebben Wikipedianen ooit De kroeg in het leven geroepen. Sinds gisterochtend is mijn blog ‘Encyclopedische waarde’ er onderwerp van gesprek.

Dat gesprek waaiert gezellig uit, zoals het in hoort in het café. Misplaatste grap, ziekenhuisdirecteur, pornoster, Japanse voetballer, brulaap… Er worden kraakheldere verbanden gelegd en krachtige argumenten uitgewisseld.

Voor de Wikipedianen die veronderstellen dat Paul Brussel en ik dezelfde zijn, omdat ik het voor verwijdering genomineerde lemma vlot signaleerde, heb ik twee woorden: Google Alerts.

Encyclopedische waarde

In dit jubeljaar wordt Louis Couperus geëerd met exposities, lezingen, theatervoorstellingen, een roos en een veiling. Het Louis Couperus Genootschap geeft een mooi overzicht van de activiteiten.

Intussen werkt een Wikipediaan in Brussel stilletjes aan lemma’s over afzonderlijke uitgaven van én over Couperus. In elk lemma geeft hij literair-historische achtergronden, gegevens over de drukker, bindwijzen, lettertypes, bibliografische verwijzingen… maar echt nieuw op Wikipedia is de informatie over de verblijfplaats van originele handschriften en van zeldzame exemplaren. Over Couperus’ handschrift van een boekbespreking meldt Wikipedia nu dat de vorige eigenaar het lang verborgen heeft gehouden voor onderzoekers. Van het kostbare boekje L.C. van Gerard Goudriaan worden eindelijk eens alle bekende opdrachtexemplaren opgesomd. Fijne feitjes voor een opdrachtenverzamelaar.

Maar het nieuwe lemma over de afzonderlijke uitgave van een Ikje roept weerstand op bij doorgewinterde Wikipedianen. De pagina staat op de gevreesde beoordelingslijst: het voldoet volgens de community niet aan de uitgangspunten van Wikipedia. ‘ew [= encyclopedische waarde]?’

Wikipediaan Agora zaaide vanochtend twijfel over de relevantie van het lemma. De uitgave is ‘een stukje huisvlijt qua drukwerk op basis [van] een kort stukje in de krant’. Wikipediaan Peter b wil het lemma graag verwijderen: ‘dat iemand uit ijdelheid zijn eigen stukje laat drukken is leuk voor het familiealbum, maar niet in een encyclopedie’. Onze man in Brussel verdedigt zijn lemma met argumenten. De discussie valt tot nu toe in zijn, en mijn, nadeel uit.

Voorlopige titel van mijn autobiografie: Genomineerd voor verwijdering.