Kramp

A. Roland Holst moest in 1960 op één dag honderdvijfenzeventig keer zijn handtekening zetten. Arme bejaarde prins der dichters. Bert Bakker wilde de gehele oplage van Het experiment genummerd en gesigneerd verspreiden. Dan kun je nog zo vol goede moed beginnen – op een gegeven moment slaat de verveling toe, kramp kruipt in de wijsvinger, ringvinger slaat wit uit. Hoge nummers uit de oplage van dit boek hebben een vermoeider handtekening dan lage nummers. De handtekening reflecteert het gemoed van de dichter.

Jeroen Brouwers, wiens schrijfvermogen de laatste jaren ernstig is afgenomen, werd in 2005 gevraagd om het colofon van de bibliofiele uitgave Warme herfst te signeren. Maal tweehonderd. In de vorige week verschenen catalogus Jeroen Brouwers – en wat voor een catalogus, als ik mezelf mag feliciteren – werden twee exemplaren van Warme herfst aangeboden. Meester-verzamelaar Arie Oexman – altijd op zoek naar iets anders, iets geks, iets unieks – wilde per se het allerlaatste exemplaar aan zijn collectie toevoegen. Dat heeft namelijk een schitterend uitgelopen handtekening. Een signatuur van uitputting. Brouwers was het zat.

Vorig jaar april kon Brouwers na de presentatie van Bittere bloemen in De Zondvloed niet signeren. Het zoontje van de boekhandelaar zette een stempel van de handtekening.

Ward Wijndelts van NRC Boeken neemt zich nu voor de metamorfose van de handtekening van Tom Lanoye vast te leggen. Met hulp van de honderdduizenden mensen die hun Boekenweekgeschenk gesigneerd willen zien. Stuur je schutbladfoto’s naar de journalist. De uitkomst staat natuurlijk vast.

Omhoog en omlaag

Voor het eerst in jaren schreeuwt geen journalist of CPNB’er van de daken dat de oplage van het Boekenweekgeschenk ook dit jaar weer historische proporties heeft aangenomen. Tim Krabbé lukte het vorig jaar nog om van zijn boekje 8000 stuks meer te laten drukken dan van Bernlefs cadeautje in 2008. Dit jaar is de oplage niet gestegen, niet gelijkgebleven, maar gedaald. De stapels Duel op de toonbank zijn lager dan verwacht. Het exacte aantal is 10.000 exemplaren, om precies te zijn (968.000958.000). Heeft de CPNB haar tax bereikt? Is dit dan het maximale aantal Boekenweekgeschenken dat een volk kan hebben, eer het in opstand komt? Van dat onwerkelijke aantal staat een deel alweer op marktplaats. Waarom toch?

Schrijversjeugdtrauma’s

Tonko Dop was er weer bij. De NOVA-verslaggever trok bezoekers van het Boekenbal dit jaar van de rode loper met een actuele vraag. ‘Wat is uw jeugdtrauma?’ Artistiek Bureau vat de reportage samen.

Jean Pierre Rawie zei ‘jong zijn zelf’, wat in Oost-Groningen geen pretje was. Driek van Wissen heeft daarentegen een zeer gelukkige jeugd gehad. Thomas Rosenboom (met baard) schudde zijn hoofd: ‘goh’. Schrijver Erwin Olaf werd door jongens in de brandnetels geduwd, omdat hij ‘meisjesachtig’ was. Harry Mulisch heeft nog nooit trauma’s gehad. Joost Zwagerman was gedurende zijn jonge jaren een ‘displaced person’. Arthur Japin heeft vele trauma’s, maar hij koestert ze: ‘het is natuurlijk een schatkist voor een schrijver’. Margriet de Moor had alleen maar last van de ‘bulderende wind tegen de zolder waar ik met mijn zusje sliep’.

Jan Siebelink had een grote pleister op zijn neus. Niet door een knokpartijtje, maar omdat er in zijn lichaam een titanenstrijd woedt tegen een bacil.

Intussen stelt nu.nl netsurfers dezelfde vraag die het CPNB aan 75 prominente schrijvers stelde. ‘Wat zou jij tegen jouw jonge ik willen vertellen? Hoe zagen je dromen, je wensen, je verwachtingen eruit? Welke wijsheid heb je opgedaan die je wel met je piepjonge zelf zou willen delen?’

Discussie over verzamelen

Een kleine discussie op het weblog van sneuper over het verzamelen van boekenweekgeschenken. Boekenblogger sneuper (wiens identiteit nog geheimer is dan die van De directeur) geeft de antiquaren Hans Engberts en René Hesselink (Hinderickx & Winderickx) en veilingmeester Piet van Winden (AABP Auctions) een veeg uit de pan, omdat zij zich negatief hebben uitgelaten over boekenweekgeschenken en boekenweekverzamelaars. En laat sneuper nu juist een toegewijd verzamelaar zijn van de stokpaardjes van de CPNB.

‘Wie een rijtje boekenweekgeschenken heeft, loopt volgens mij grote kans gegrepen te worden door het verzamelen en de drang naar volledigheid, met als gevolg een groeiende bibliotheek en voor je het weet staat de boekenweekverzamelaar zijn vakantiegeld te besteden in de winkel van H&W of op de veiling van Aioloz. En gelet op de klaagzangen in het Winkeldagboek is dat het hoogste doel – zoveel mogelijk geld uit de zak van de verzamelaar kloppen.’

De reaguurders zijn het tot op heden met sneuper eens. Ene Frits concludeert dat de uitbaters van Hinderickx & Winderickx ‘bijzonder onaangename zelfingenomen kleinburgers’ zijn. ‘Ik zou daar niet graag komen.’

De directeur kiest in dezen geen partij. Het is te makkelijk om boekenweekgeschenken te vergelijken met dakpannen en broodkruimels, omdat het verzamelen van gebakken klei en gebakken meel net zo uitdagend en kostbaar is.