Het raam uit

Er was eens een woordenwisseling tussen A.F.Th. van der Heijden en Ad Fransen over het delen van een taxi. Een ‘akkefietje’, een ‘incident van niks’ in de ogen van de schrijver, maar de journalist trok het zich nogal aan. In een alledaagse notitie in Engelenplaque (2003) schrijft Van der Heijden welke rigoureuze maatregel Fransen, naar verluidt, bij thuiskomst meteen nam: hij gooide het volledige oeuvre van Van der Heijden vanaf tweehoog het raam uit, ‘eerste drukken met liefdevolle opdracht, bijzondere uitgaafjes, alles’.

Spijt kreeg hij snel van zijn wrokkig vandalisme, dus Ad Fransen besloot de boeken van straat op te rapen en ze ‘als één pakket een Nijmeegs antiquariaat aan te bieden’. In Engelenplaque geeft Van der Heijden de naam van het antiquariaat niet prijs, maar het zal antiquariaat Verzameld Werk wel zijn geweest. De verkoopcatalogus met de beschreven boeken bereikte Van der Heijden:

Ik heb nog overwogen alles op te kopen en aan Ad terug te sturen, met een briefje dat ik het zo sneu vond dat er bij hem was ingebroken, maar gezien de prijzen werd me dat te begrotelijk.

Eerste drukken van Van der Heijdens handelsuitgaven zijn allerminst begrotelijk, en zeldzaam ook al niet. Het zijn nog steeds de intieme opdrachtexemplaren en bibliofiele edities waarnaar verzamelaars verlangen, maar die zij zelden (op een koopje) kunnen bemachtigen. Woordenwisselingen met verstrekkende gevolgen zijn schaars. Er moeten doorgaans mensen overlijden voor de aan hen persoonlijk opgedragen boeken op de markt komen: een handicap die de collectioneur van Du Perron-inscripties niet heeft.

Uit een recente antiquariaatscatalogus met 147 items werd enkele uren na verspreiding de gelimiteerde gesigneerde Van der Heijden besteld. Dagen later bleven de bestellingen op dat ene item binnenstromen.

In de reeks oeuvrecatalogi van Hinderickx & Winderickx – uniform uitgegeven met op het omslag een schrijverstekening door Ursula Heerma – verscheen in november 2004 de catalogus A.F.Th. van der Heijden: het gehele in boekvorm verschenen oeuvre, op één titel na, beschreven, geprijsd en geprezen.

Aan ‘bijzondere uitgaafjes’ geen gebrek in deze verkooplijst. Van het voor provinciale bibliothecarissen bestemde jaarwisselingsgeschenk De generale (1988) waren zowel de Noord-Hollandse als de Groningse editie leverbaar. Ook de zeldzame De Tandeloze Tijd-voorstudies Ontbijt met de kromme lepel (1994) en Orgie op zondag (idem) werden vermoedelijk snel besteld. Alleen Dichters slaags. De lange mars langs de literaire cafés (1988), uitgegeven in 500 stuks bij het stalen jubileum van Stichting Literair Café te Deventer, zal niet snel een nieuwe eigenaar hebben gevonden. Sterker, het staat nog gewoon op de plank.

De catalogus zelf verklaart waarom: de oplage van Dichters slaags is vele malen groter dan de opgegeven 500 exemplaren. De bron voor dit gegeven is een brief van de schrijver zelf, waaruit geciteerd wordt in een afdeling originele ‘brieven en kaarten aan een lezer’. Op 25 april 1991 schreef Van der Heijden aan zijn literair onderlegde correspondent Jan Ypinga over Dichters slaags:

[Dat] is minder bibliofiel dan het lijkt. Die “500 exx.” zijn nep. Er zijn er, buiten mijn portemonnee om, enkele duizenden van gedrukt.

Deze voor de bibliografie van Van der Heijden niet onbelangrijke brief was uiteraard wel onmiddellijk verkocht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s