Verborgen toekomst

Bij het vergaren van oud papier blijken er altijd stapels ongelezen tijdschriften door het huis te slingeren. Gekocht op Den Haag Centraal voor een treinreis naar Groningen, drie pagina’s geestdriftig gelezen, maar in slaap gevallen bij Amsterdam-Zuid. Oud papier verzamelen kost me veel tijd, want ik wil op elke ongelezen pagina even een blik werpen.

Zo kwam ik een mooie observatie tegen van Angus Trumble in zijn geleerde bespreking van The British as Art Collectors, in The Times Literary Supplement (5 juli 2013). Dit niet meer zo nieuwe boek beschrijft de ontwikkeling van particuliere kunstverzamelingen in Engeland aan de hand van een enorme berg lijsten, inventarissen, huisgemaakte catalogi, brieven… Te veel informatie en elkaar tegensprekende bronnen kunnen een hindernis zijn voor de kunsthistoricus, blijkt dan. Trumble vat het zo samen:

Unlike people, who these days leave a trail of telephone records, credit card information, fingerprints and so on, objects travel light, and lists – even catalogues (particularly unillustrated ones) – do not always help to identify who owned what and when, correctly.

Inderdaad, objects travel light. Dat geldt zeker voor de mooiste objecten ter wereld: boeken. Ze duiken op, ze duiken onder.

Dat bijzondere exemplaar, dat de antiquaar met kunde beschrijft in een catalogus, en dat vroeg of laat bij een verzamelaar belandt, wordt vaak niet als zodanig herkend door de volgende eigenaar. In de veilingcatalogi van Sotheby’s en Christie’s wordt de provenance meestal mooi uit de doeken gedaan met een chronologische lijst van vorige eigenaren en veilingoptredens. De meeste antiquaren zijn niet zo voorbeeldig, als ze de herkomst van het exemplaar al kennen. Dan staat het boek opnieuw in een catalogus, maar is de geschiedenis gewist. Geen verwijzingen. Geen verleden.

We kunnen maar beter allemaal ex libris in boeken plakken.

Paula Peyraud stortte zich veertig jaar lang op de achttiende eeuw: ze verzamelde boeken en manuscripten van literary ladies als Frances Burney, Maria Edgeworth, Jane Austen en de gezusters Brontë. Na Peyrauds dood veilde Bloomsbury in New York in 2009 de hoogtepunten uit haar collectie. De kavels werden, zoals te doen gebruikelijk, (per telefoon) toegewezen aan biednummers, niet aan personen of instituten. Alleen de veilingmeester, wiens lippen verzegeld zijn, wist wie er achter welk biednummer schuilging. Zo belandden ook deze papieren weer op een anonieme boekenplank. Bekende herkomst, verborgen toekomst.

Maar in dit uitzonderlijke geval doet Maureen Mulvihill de mist optrekken. Zij beschrijft in het slot van het artikel ‘Literary Property Changing Hands’ welke institutionele en belangrijke particuliere verzamelaars bepaalde kavels op de Peyraud-veiling kochten. Van belangrijke stukken kan er dus een naam aan de lijst van eigenaren worden toegevoegd. Vergelijkbaar onderzoek is in Nederland nog nooit gedaan.

Een gedachte over “Verborgen toekomst

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s