In het vooronder

Vanaf de jaren ’70 nam het aantal margedrukkers in Nederland explosief toe. Leraren, bibliotheekmedewerkers en anderen met een liefde voor letters schaften zich een trapdegel of een proefpers aan. Dit massieve stuk ijzer belandde meestal in een droge kelder, in een houten schuurtje in de achtertuin of op de slaapkamer van een inmiddels uitwonende dochter.

In 1985 verscheen een smoelenboek van bij de stichting Drukwerk in de Marge aangesloten drukkers. De bakstenen buitenmuren en schuine daken op de zwart-witfoto’s suggereren inderdaad werkplaatsen in souterrains en op zolders. Kees Baart vernoemde zijn uitgeverijtje in 1975 gewoon naar de locatie van zijn persen: ’t Schuurtje.

Niet zo heel erg avontuurlijke locaties voor een drukpers, als je het mij vraagt. Bestudeer deze foto maar eens.

De man in de warme trui drukt hier met de hand een pagina voor de Arctic Eagle. Het is 1903. De ijzeren drukpers en de jongeman bevinden zich aan boord van de houten driemaster America, koersend naar de Noordpool.

Van de vijf mannen in het vooronder willen er drie het liefst slapen, maar zij worden wakker gehouden door de drukker en zijn assistent. Het geluid van metaal op metaal. De man met de baard heeft een loodzware letterkast op zijn bovenbenen liggen. Dat is weinig comfortabel.

Of bracht de cadans van het drukken ze juist in slaap? Hield het onnatuurlijke geluid de ijsberen op afstand? De oude foto heeft mij al uren beziggehouden.

En na het eerste uur realiseerde ik mij dat ik naar een scène zat te kijken. De jonge drukker doet natuurlijk alsof. Als hij de pers een slinger had gegeven, was de foto mislukt. Beweging is een veeg. Je ziet het aan de assistent die zijn hoofd niet stil kon houden. De oplage van de Arctic Eagle is op dit moment al gedrukt. Gevouwen katernen liggen op de plank links.

Deze poolexpeditie zou faliekant mislukken. Een paar bemanningsleden zouden de barre reis overleven. Wachtend op een reddingsploeg raakte het brood op, was er geen zeep meer, maar wel een met de hand gezette en gedrukte huiskrant. En daarin bleef zelfs ruimte over voor een stripje.

(Een serie originele foto’s van de expeditie bracht deze zomer 18.000 dollar op.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s