Drinkjaar

Op een zaterdagmorgen in 1953 komt A. Marja in het trappenhuis van uitgeverij De Arbeiderspers Simon Carmiggelt tegen, die bij dezelfde uitgeverij zit. Ze schudden elkaar de hand. Carmiggelt stelt voor op een terras iets te gaan nuttigen. Marja stemt in en wil er wel een interview voor De Wereldkroniek van maken. Het tweeslachtige stuk wordt opgenomen in Buiten het boekje (1954), ‘geschreven portretten van vrienden en vakgenoten’, waar Marja ook deze toevallige ontmoeting beschrijft.

Eenmaal op het terras bestelt Carmiggelt een koffie. Marja is verbaasd, schrijft hij, ‘meen je dat werkelijk?’ Carmiggelt zegt alle alcoholica afgezworen te hebben, maar Marja’s gedachten dwalen meteen af:

op dat ogenblik weet ik ineens dat ik ergens in mijn onderbewustzijn toch enige rancune tegen hem koester, die niet voortspruit uit zijn oplagen en zijn tantièmes, maar uit de situatie waarin hij mij twee jaar geleden bracht. Ik zat toen ook op een terrasje.

Volgt een lange flashback waarin reclasseringsambtenaar Marja een belangrijk gesprek met een meerdere op de klippen ziet lopen dankzij een beschonken Carmiggelt met een rafelige tandarts aan zijn zijde en een cynische dubbele tong in zijn mond.

En Simon was niet eens in staat hierover later een Kronkel te creëren.

Vier jaar later, op 26 juni 1956, treedt A. Marja dan toch op in een Kronkel. Carmiggelt is enthousiast over Marja’s nieuwste Ooievaarpocket Over de kling (1956), een bloemlezing met legendarische polemieken van Nederlandse schrijvers en dichters. Geen woord verder over hun eerdere ontmoetingen. Het dronkenmansverhaal wordt bevestigd noch ontkend.

Carmiggelt heeft het zwaar in deze jaren. Hij drinkt veel, heel veel. Van de drank kan Carmiggelt vaak niet slapen. Bij slijterij Jan W. Jonker loopt hij de deur plat. Henk van Gelder heeft in Carmiggelt. Het levensverhaal (2000) geboekstaafd dat de schrijver in 1955 onder curatele wordt gesteld: Het Parool en De Arbeiderspers maken hun honoraria over naar een accountant, die Carmiggelts vrouw elke maand een paar honderd gulden voor de boodschappen geeft. Ook deze perikelen laat Kronkel links liggen. Op papier blijft hij vrolijk.

En in de tussentijd is A. Marja directeur geworden van het consultatiebureau voor alcoholisme in Den Haag. Tot 1958 is hij zeer begaan met het lot van drankverslaafden en hun gezinnen.

Een van de laatste Kronkels van het jaar 1957 schiet de idealistische Marja in het verkeerde keelgat. Onder de kop ‘Goed’ waarschuwt Carmiggelt voor de goedheid en mildheid waar mensen in de decembermaand mee worden geïnfecteerd. Hij bidt elk jaar weer dat deze menslievendheid maar tijdelijk is, want de gevolgen zouden desastreus zijn.

Er zijn geen misdadigers meer. Dat betekent: Het departement van Justitie wordt opgeheven. De agenten kunnen naar huis. De gevangenissen worden gesloten. De reclasseerders hebben niemand meer om tegen aan te praten. […] De aardse verlokkingen van spijs en drank zouden op niemand meer vat hebben. Dus: Kroegen sluiten. Kasteleins failliet. Kelners werkloos.

Op 28 december 1957 stuurt Carmiggelt een exemplaar van Alléén voor u, het nieuwjaarsgeschenk van Het Parool met twaalf Kronkels, naar Marja. Op de voortitel komt Carmiggelt in een paar handgeschreven regels terug op zijn Kronkel van een paar weken geleden:

Het stukje was niet zo ernstig gemeend. – meer een “badinage”. Mag ik U een geweldig drinkjaar toewensen?

Na deze vileine verontschuldiging is het nooit meer goedgekomen tussen Marja en Carmiggelt. Voor de een was de fles altijd halfvol, voor de ander meestal helemaal leeg.

2 gedachtes over “Drinkjaar

  1. Beste Nick ter Wal,

    Voor mij als Carmiggeltverzamelaar was dit een heel interessant stukje. Ik heb het uitgeprint en voeg het bij mijn verzameling. Bedankt!
    Mvgr
    Peter Adriaansen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s