Sub Rosa

Je kunt boeken verzamelen. Dat is leuk. Maar als je al jaren boeken hamstert, dagelijks vecht tegen volle kasten, verschuift je focus. Je verzamelt op een dag boekenleggers. Je verzamelt verstrooid papier dat je in boeken vindt. Of je stort je op die kleine etiketjes die de boekhandelaar vroeger voorin een nieuw boek plakte, meestal in een hoek van het schutblad. Uit boeken losgeweekte boekhandelsetiketten nemen amper ruimte in. Wat zichtmapjes in een oude ordner.

De ruimtewinst heeft een keerzijde: er wordt een flard geschiedenis van het boek uitgewist. Een boekhandelsetiket is, behalve een nederige vorm van reclame, ook een geboorteakte. Dat kleine plakkertje verraadt waar het boek voor de allereerste keer te koop werd aangeboden. Waar het boek te vondeling werd gelegd, voordat een mens het adopteerde. Een losgeweekt etiket heeft zelf geen geschiedenis meer.

Over twee weken komt er bij Bloomsbury in Londen een eerste druk van het modernistische meesterwerk The Waste Land (1923) onder de hamer. Het is beslist niet het topstuk van de veiling, maar het exemplaar heeft het leukst denkbare boekhandelsetiketje: “Shakespeare and Company”. T.S. Eliot was een terugkerend bezoeker van de beroemde boekwinkel van Sylvia Beach. Beach en haar geliefde Adrienne Monnier zouden twee jaar later The Love Song of J. Alfred Prufrock in het Frans vertalen.

Ter gelegenheid van de presentatie van de eerste Ab Visser biografie wordt vandaag een nieuwsbrief rondgezonden met boeken en brieven van Ab Visser. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, in de lente van 1945, verscheen bij de eendagsuitgeverij Sub Rosa – zonder toestemming van de bezetter – de dichtbundel Alter ego. Het exemplaar in de nieuwsbrief heeft een groen boekhandelsetiket: ‘Boekhandel Godert Walter Groningen’.

Bij boekhandel Godert Walter, genoemd naar de oprichter, kocht A. Marja in de veertiger jaren zijn dagelijkse lectuur en stond Jacques den Haan achter de toonbank. Godert Walter zelf overleefde de oorlog niet: hij werd op 17 september 1944 in zijn eigen huis doodgeschoten door de Sicherheitsdienst, omdat hij clandestiene en illegale boeken verkocht.

Blijkbaar bleef de boekhandel, in en na de oorlog, illegaal uitgegeven boeken aanbieden. Het groene etiketje is daar een stille getuige van.

Een gedachte over “Sub Rosa

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s