Definitieve tekst

Marc van Zoggel schrijft op Textualscholarship.nl over de ruimhartige manier waarop Gerrit Komrij zijn teksten herzag. Na verschijning in druk bleef Komrij aan zijn proza en poëzie sleutelen. ‘Over de aard van die herzieningen bleef hij in de regel vaag.’ Van Zoggel ziet een taak weggelegd voor bibliografen – bijvoorbeeld die ‘dappere samensteller’ van de bibliografie van Komrij’s bibliofiele oeuvre – om te documenteren welke teksten van Komrij waar en wanneer zijn herzien en herdrukt.

Overigens kwam die bibliofiele bibliografie ook niet vanzelf.

Toen ik Gerrit Komrij, in 2009 eregast van Dichters in de Prinsentuin, ’s nachts op een terras het handschrift van zijn gedicht ‘Ik ben een bijl’ ontfutselde met het idee er een uitgave van te maken, maakte de dichter er zich enigszins ongerust over of ik wel wijs kon worden uit dat ‘geklieder’. Hij had het gedicht in het vliegtuig geschreven, van Porto naar Schiphol, tussen de luchtzakken door. Een schoolvoorbeeld van schrijven = schrappen: tientallen doorhalingen, marginale probeersels. Ik moest Gerrit Komrij per mail mijn editie van zijn vers voorleggen.

Dat deed ik op 1 augustus. Drie dagen later kreeg ik de definitieve tekst. Acht aansluitende regels waren opeens twee kwatrijnen geworden. De puntkomma’s in de tweede en vierde regel moesten bij nader inzien komma’s zijn. De punt na de zesde regel verdween.

De laatste keer dat ik Komrij sprak, het zal wel weer op de Deventer Boekenmarkt geweest zijn, maakte hij terloops een opmerking over de nieuwe druk van Verwoest Arcadië. Hij had het boek pagina na pagina, regel na regel herzien. Geen journalist die ernaar gevraagd had, geen recensent had het opgemerkt. Terwijl de eerste druk van de classic al een herziening was van een stapel feuilletons in Vrij Nederland.

De luxe editie van de nieuwe druk, inmiddels een treurige Ausgabe letzter Hand, bevat een facsimile van een pagina uit het oorspronkelijke handschrift, in 2011 door Komrij voorzien van ‘commentaar, bedenking, toelichting’. Deze handgeschreven opmerkingen zijn in elk van de achttien luxe-exemplaren verschillend. Uniek.

Werk aan de winkel dus voor textual scholars.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s