Een heer in hemdsmouwen

Van alle eerste drukken van Louis Couperus heeft Antiek toerisme (1911) wel de meest kleurrijke bandtekening. André Vlaanderen is de maker. Onder verzamelaars is de roman uit Oud-Egypte zeer geliefd. Je raakt niet uitgekeken. En als je toch uitgekeken bent, tref je bij het openslaan van het boek een getekende titelpagina aan, eveneens van Vlaanderen. Maar hij heeft meer gedaan.

In de net verschenen aflevering van De Boekenwereld schrijft Hans Oldewarris uitvoerig over een reeks populairwetenschappelijke uitgaven van uitgeverij Wed. J. Ahrend & Zoon, later Uitgeversmaatschappij Kosmos. In de serie ‘Weten en kunnen’ verschenen vanaf 1911 handzame en betaalbare leerboekjes voor de grote massa. Het autogeen lasschen, Kennis der schildermaterialen, Dameshondjes: voeding, verzorging, fokkerij, Fruitteelt voor den amateur, en zo voort en zo verder. Uitgeverijchef Jac. van der Kolk verlangde naar een herkenbaar ontwerp voor de reeks en nam André Vlaanderen in de arm.

De deeltjes ‘Weten en kunnen’ zagen er in de eerste jaren nog saai en clichématig uit. Clichés lagen immers voor het oprapen in de zetterij. Ontwerper Vlaanderen introduceerde met zijn ontwerpen een subtiele kleurstelling, symmetrie, gestileerde plantmotieven, werkelijk fraaie staaltjes art-nouveau. Een basisontwerp paste hij voor elk deeltje aan met relevante tekeningen. Voor G.J. Harterinks Handleiding voor het zelfaanleggen van electrische huisinstallaties (1934) verlangde de uitgever van zijn vormgever ‘voor het middenvignet […] een heer in hemdsmouwen (vooral geen monteur), die bezig is een stopcontact of iets dergelijks te monteeren’. En die heer kreeg hij.

Het is je reinste Jugendstil om een zwemcursus of een handboek smeermiddelen. Je ziet Bram de Does niet zo snel het omslag ontwerpen van Dammen voor dummies.

Een gedachte over “Een heer in hemdsmouwen

  1. Hm, laat ik nu net van de week stapeltje boeken met door Vlaanderen ontworpen banden níet hebben gekoch, wat ik natuurlijk wel gedan had als ik van deze Vlaanderen-revival wist. Nu liggen de boeken waarschijnlijk ergens in een vuilcontainer. Neen, Antiek Toerisme zat daar natuurlijk niet tussen, die had ik wel gekocht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s