‘Eeuwigdurende’ fouten

Iedereen kent wel voorbeelden: een onjuist sterfjaar van een beroemdheid in een gezaghebbend werk. Men kan dat dan zo vaak als men wil corrigeren, doodleuk blijft dat foute jaar terugkeren. Zoiets is ook het geval met de dood van de dichter H. Marsman.

In haar altijd lezenswaardige column in de Volkskrant van 6 februari laat Marjolijn Februari het schip, waarmee het echtpaar Marsman in 1940 de wijk naar Engeland nam, bombarderen.

Dit is tweemaal fout. Ten eerste wil het verhaal dat het schip door een torpedo werd geraakt, terwijl een bombardement in de moderne tijd vliegtuigen of raketten suggereert. Ten tweede is het vrijwel zeker dat een spontane ontploffing midscheeps de ondergang van het schip heeft bewerkstelligd.

Marsman lag nog op de kooi en was kansloos. Zijn vrouw Rien – die bovendeks aan het helpen was het ontbijt klaar te maken en bovendien vanaf het eerste moment dat zij aan boord was gestapt een zwemvest(!) droeg – overleefde als een van de acht de schipbreuk. Weliswaar met zware verwondingen aan een voet, waardoor ze de rest van haar leven gehandicapt bleef, maar toch.

De – overigens mede door Rien de wereld ingeholpen – torpedo is hardnekkig. Onderzoek van de zeehistoricus K.W.L. Bezemer heeft in 1986 uitgewezen dat er op het fatale moment in de verste verte geen Duitse U-boot te bekennen was. Maar ja, een vijandige torpedo is natuurlijk veel heroïscher dan zoiets banaals als een uit elkaar springende ketel of zoiets.

Nu is de bron waaraan ik mijn kennis ontleen niet heel bekend en gezaghebbend: Jan Kuijk, ‘De Berenice, die eenzame zwarte boot’, in: Het genootschap. Het eerste handboek voor nutteloze kennis (Z.pl., 1992), pagina 122-124.

Maar o.a. in Jaap Goedegebuure, Zee, berg, rivier. Het leven van H. Marsman (Amsterdam 1999) wordt de correcte versie weergegeven. Ook ik heb die al op drie of vier plaatsen uitdrukkelijk vermeld. Zonder resultaat helaas. Dit blogbericht zal eveneens wel ijdel blijken!

5 gedachtes over “‘Eeuwigdurende’ fouten

  1. Bij wijze van aanvulling: in het Tilburgse tijdschrift Sic van voorjaar 1987 heb ik voor het eerst melding gemaakt van de 'ontdekking' van Bezemer. Destijds was ik als wetenschappelijk bibliograaf werkzaam op de Haagse KB en als zodanig kwam mij van alles onder ogen. Bezemers boek is helemaal niet geschreven voor letterkundig-geïnteresseerden, maar om een of andere (ook voor mij nog altijd) duistere reden viel mijn oog op de woorden die Bezemer wijdde aan Marsmans dood. Omdat ik mij toen realiseerde dat Bezemer iets nieuws en belangwekkends schreef, heb ik in Sic erover gepubliceerd. We zijn nu 22 jaar verder. Kennis van de feiten dringt maar langzaam door, is mijn conclusie.Willem Huberts

  2. Tijdelijke fout? Marjolijn Februari is dus met een lange ij. Maar Vrij Nederland, Nu.nl, RuG, Amsterdam Wereld Boekenstad, IKV, Iedereen Leest, het Vlaamse Radioboeken… ze zijn allemaal abuis. Zie Google.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s