De Boekenweek

‘Morgen begint in heel den lande de “Week van het Boek”, een instelling waarvan het recht van bestaan het best wordt gekarakteriseerd door de vraag die de heer J. Versteeg [sic!] (een officiële functie innemend bij het bestuursapparaat van de Nederlandse Uitgeversbond en in dat van de Vereniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels) als titel aan de rede geeft welke hij op 1 April zal uitspreken: “Zijn er nog mensen, die niet lezen?” Met deze vraag is inderdaad met één slag de Week van het Boek veroordeeld; want ieder die een beetje met het boek te maken heeft, weet wel, dat er nog nimmer zóveel auteurs van naam gelijktijdig hebben bestaan, dat de uitgeverswereld de overige wereld nooit tevoren zó met een schat van boekwerken heeft bedacht. In het ene land is de productie groter en waardevoller dan in het andere – met name in ong eigen is er toevallig weinig bizonders aan de markt van eigen bodem – daar tegenover staan er, en wij denken hier allereerst aan Engeland met zijn keur van goedkope edities van hoogstaand werk en zijn laagstaand pond sterling – waarbij het een lust is de uitgeversprestaties gade te slaan.

De uitheemse boekenindustrie heeft zich over de gehele linie ingesteld op de nieuwe conjunctuur: veel goeds voor weinig gelds; het is een nieuwe aera in de cultuurgeschiedenis, in de waereldgeschiedenis, de opening van de tweede grote étappe sinds de uitvinding van de boekdrukkunst, dat het boek voor zúlk een lage prijs kan worden geleverd: de meer dan duizend gram wegende prachtig uitgevoerde, rijk geïllustreerde Phaidon-uitgave van 4 Mk 80, het meer dan duizend pagina’s tellende uitstekend gedrukte Book of Mystery van 3 sh.. 6 d. Wie heeft daar weerstand aan kunnen bieden?…. zijn er nog mensen die dat hebben kunnen doen?


Haast zou men behoefte krijgen, deze heugelijke overwinningen der techniek ten dienste van de cultuur te vieren door…. een “week van het boek”, maar we moeten bedenken dat vieren het doel niet is van de komende week, niet de voorlichting aangaande wat er verschijnt te perfectioneren, géén samenwerking met de dagbladpers te verkrijgen waardoor die pers geen uitgaven van een jaar geleden meer als nieuwe zou aandienen en de boekhandel, enige dagen tevoren ingelicht wélk werk een krant onder de aandacht wil brengen, bij het verschijnen van de critiek altijd het boek in huis zou kunnen hebben…. dat alles is de bedoeling van de boekenweek niet, maar alleen: de verkoop stimuleren, bepaaldelijk van Nederlandse uitgaven. En dit wel in een tijd dat de leeslust een onafwendbare inzinking vertoont doordat het voorjaar wordt en de natuur in jong en oud een onoverwinbare drang naar buiten doet ontwaken; precies op het tijdstip dat de uitgaven voor tennisclub, sportbenodigdheden, lentekleding volstrekt voorrang hebben. Mag men hierom de tijd, voor deze week van het boek vastgesteld, als de psychologisch allerongeschikste betitelen, en zou de eerste week van October een heel wat voor de hand liggender tijdvak zijn, allermerkwaardigst doet bij deze “feestweek” echter de omstandigheid aan, dat het publiek, althans het kopende, zich er vrijwel niet voor interesseert, terwijl de boekhandel, blijkens zijn vakpers, er niet veel anders dan teleurstelling ondervindt: onkosten om mee te doen, en onmiddellijk verminderde verkoop. Het is curieus, dat men er desondanks toch mede voortgaat.

En toch, er zou wel wat met een Week van het Boek, afgezien van de hiervóór gegeven aanwijzingen betreffende de zaken waarvoor men het niet opneemt, zijn aan te vangen. Mits het werd: een Week van de Boekverkoper. Een week waarin géén boeken worden verkocht, géén bestellingen binnenkomen, géén telefoon gaat. Waarin de boekhandel gesloten is, en ook de boekhandelaar naar buiten trekt, zonder de bezorgdheid over de gang van zaken in zijn afwezigheid, daar al het werk ter neer ligt.

In Frankrijk, te Parijs, kent men de “fermeture annuelle”. In het hartje van de zomer komt dit bordje op de ene winkel na de andere te hangen. De ene bakker vertrekt voor een week naar het land, de andere kruidenier gaat veertien dagen met de zijnen uit de stad, de derde slager verkoopt een hele maand geen vlees omdat hij in de bergen uitrust. De zaak is er voor mij, zegt men, niet omgekeerd.



Het bestaan van de boekverkoper is geen sinecure, en over te veel vrije tijd behoeft hij zich niet te beklagen, zeker niet in het winterhalfjaar. Zijn betrekking kan veel voldoening geven, maar eist een ongewone toewijding, is, met name in de steden zenuwslopend en een bedreiging van zijn gezondheid. Een Week voor de Boekverkoper, waarin géén boek verkocht wordt in het hele land, waarbij ieder weet dat het de jaarlijkse sluiting is – zoals verschillende uitgevers die al de eerste week van Augustus kennen – zou de werkkracht en frisheid van geest van alle vakgenoten ten goede komen, en hierom van vrij wat meer belang zijn dan de boekenweek van nu. Die over een week roemloos voorbij is, met slechts de herinnering aan niet geloond hebbende extra-werkzaamheden vor wie er aan mee deden.

Een Week voor de Boekverkoper, ideëel beschouwd de middelaar tussen schrijver en lezer, in de practijk het veelal schuldeloze stootkussen tussen uitgever en publiek. Uitteraard een publiek van gevoelsmensen, waarmee het niet altijd gemakkelijk vredehouden is; behalve dat, een dag- (en somtijds nacht-) taak van futiliteiten, overstelpend talrijk, en een correspondentie en administratie die hem dreigen te bedelven. Een Week voor de Boekverkoper, één in het jaar, waarin dat duizendvoudig gebruikte woordje b-o-e-k niet in zijn hoofd is…. een weldaad zou het voor hem zijn, die weer ten goede komen zou aan de verbreiding van…. het boek. Het Boek. Het Goede Boek. Het Boek; het boek.’

Uit: De Litteraire Gids, jaargang 9, nummer 115 (maart 1935)

Een gedachte over “De Boekenweek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s