‘Meer met het werk dan met de persoon’

Een bibliografie is een zo volledig mogelijke lijst van publicaties. Nu schrijvers zich meer dan ooit manifesteren in kranten, tijdschriften, tv-gidsen, literaire kalenders en lokale schoolkranten is een bibliografie van een schrijver niet overbodig. Frans Mouws – in het dagelijkse leven technicus (‘wellicht komen er wat vreemde antwoorden,’ waarschuwde hij) – vertelt over zijn werkzaamheden als bibliograaf van wijlen Boudewijn Büch.

In het voorwoord van Boudewijn Büch. Een overzicht van zijn werk (Aspekt, 2003) zegt u dat u zich ‘beperkt tot registreren van het aangetroffene. Het is nimmer de bedoeling geweest een compleet overzicht in welke vorm dan ook te bewerkstelligen.’ Is dat niet in strijd met het doel van een bibliografie, namelijk: volledig zijn?
‘Dat is een goede opmerking, daarom is mijn boek ook geen bibliografie meer, maar een overzicht van zijn werk. Het voorstel tot deze naamsverandering kwam overigens van Ernst Braches. Het probleem met mijn bibliografie was de complexiteit en diversiteit. Büch schreef in zoveel bladen, die onderling totaal niets met elkaar hadden te maken, dat ik op enig moment besefte dat ik nooit alleen een compleet overzicht zou kunnen maken. Hoe kon ik ooit weten dat Büch een stukje voor een schoolkrant in Steenwijk had geschreven? Door het boek uit te brengen, met expliciet de oproep tot aanvullingen, hoop ik binnen een paar jaar wel een bibliografie te kunnen schrijven. Er ligt ook nog veel werk op de plank, manuscripten en brieven bijvoorbeeld. De bibliografie kan pas worden afgerond als ook dat gepubliceerd is.’

Bibliografen zijn bijna altijd boekenverzamelaars. Wat bent u meer? Of zijn die twee “beroepen” onlosmakelijk met elkaar verbonden?
‘Ik ben inderdaad beide en het verzamelen beperkt zich niet alleen tot boeken. Ook muziek en allerhande vreemde objecten worden verzameld. Het overzicht van het werk van Büch is gegroeid uit mijn privé-collectie. Op enig moment wist ik niet meer waar en wanneer Büch over een bepaald onderwerp had geschreven, dus begon ik met het vastleggen van artikelen, waarbij ik een kort stukje over de inhoud schreef. Daarbij kwam een lijst van de boeken die ik had, en de boeken die ik nog niet had, inclusief de verschillende drukken. Deze laatste lijst was trouwens handig voor op boekenmarkten. Of om uit te wisselen met andere verzamelaars.
Het viel me overigens wel op dat veel verzamelaars een eigen bibliografie bijhouden, maar dat ze deze overzichten met niemand willen uitwisselen. Ik heb geen flauw idee waarom niet, want ik ben er een voorstander van om informatie wel te delen. Delen is vermeerderen.
Ik zou wel willen stellen dat een bibliograaf per definitie een verzamelaar is, maar omgekeerd hoeft niet het geval te zijn. Zo beschrijf ik nooit mijn collectie reisboeken of mijn CD collectie.’

Een bibliografie verschaft informatie over de publicaties van een schrijver. Is dat het enige? Geen diepzinnige inzichten gehad, tijdens het maken van de lange lijsten primair en secundair werk?
‘Tijdens het maken was ik wel op zoek naar de ontwikkeling van de schrijver. Zo schreef Büch steeds nieuwe dingen over Goethe en de dodo. De persoon Boudewijn Büch boeide me niet zo, mede door zijn afstandelijkheid richting verzamelaars van zijn werk. Deze afstandelijkheid heb ik overigens altijd gerespecteerd.
Had hij nou wel of geen kind? Hoe autobiografisch zijn zijn boeken? Die vragen stelde ik mezelf ook wel. Maar die dingen horen natuurlijk ook bij de mythe rond de persoon Büch, waarover nog veel meer onduidelijkheid bestaat. Wat mij betreft mag die mythe wel blijven hangen. Wat is de meerwaarde van een roman als je weet hoe het werkelijk was?’

Heeft u inmiddels al hiaten ontdekt in uw overzicht?
‘Ik zou bijna zeggen, helaas wel. Maar dat wist ik al voor het verschijnen. Ik heb mijn eigen collectie tot december 2002 als basis voor het boek gebruikt. In januari 2003 was mijn collectie al uitgebreid met bepaalde publicaties, die ik niet meer meegenomen. Inmiddels is er veel over Büch verschenen, zodat een deel van mijn boek nu verre van compleet is. De publicaties van Büch zijn redelijk compleet, hoewel ik na de verschijning een stuk of vijftien nieuwe publicaties heb gevonden.’

Büch mag in de boekenwereld niet klagen: zijn handschriften en bibliofiele uitgaven zijn erg gewild. Bovendien zijn er maar liefst twee genootschappen (The Blue Poet Society en Büchmania) aan hem gewijd. Niet bang geweest voor concurrentie?
‘Ik ken beide genootschappen, ben zelf lid van The Blue Poet Society, waar Büchmania weer een afsplitsing van is. Er is een harde kern Büch-verzamelaars die ik schat op vijftig personen. Daar omheen is een groep van ongeveer vijf- à zeshonderd personen die iets minder fanatiek verzamelen. Uit de harde kern ken ik bijna iedereen, en ik weet ongeveer wie wat heeft. Het viel me al snel op dat iedereen zich richtte op de bibliofiele publicaties (voornamelijk van de gedichten) en dat niemand zich stortte op de grote bulk van zijn werk: zijn publicaties in de universiteitsbladen en kranten.
In de jaren negentig was ik zelf student, wegens financiële beperkingen was ik noodgedwongen deze verspreide publicaties aan het verzamelen. Met het geld waarvoor je één bibliofiel boek kon verwerven, kocht ik honderden kranten. Mijn verzameling verspreide publicaties is dus uit noodzaak geboren, maar inmiddels ben ik de enige die zoveel verspreide publicaties heeft. Dat maakt mijn collectie en ook het overzicht van zijn werk zo uniek. Althans, dat hoop ik.’

U bent nu bibliograaf. Is de verleiding niet groot om biograaf te worden? U heeft immers een schat aan informatie, die u dan echt zou kunnen gebruiken.
‘Die roeping heb ik niet, laat mij maar verzamelen, ik heb meer met het werk van Büch dan met de persoon. Verder biedt zijn werk feitelijk weinig inzicht in de man zelf. Het geeft hooguit informatie over de zaken die hem bezig hielden.
Ik geloof wel dat er een biograaf is “aangenomen”, die twee jaar heeft uitgetrokken voor onderzoek doen en schrijven. Die tijd zou ik nooit kunnen vrij maken, al zou ik het willen. Ik werk bij Fontys Hogescholen en dat bevalt me prima. Schrijven en verzamelen zijn leuke hobby’s. Niet meer en niet minder.’

mei 2003

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s